Swinging Radio England Story

In 1966 zijn de inwoners van het Verenigd Koninkrijk het al bijna twee jaar gewoon om af te stemmen op commerciële radio. Dankzij de komst van Radio Caroline en in hun kielzog ook zenders als Radio London, Radio City, Radio 390 en vele anderen. In de lente van dat jaar, volgde alweer een nieuw hoofdstuk met de komst van Swinging Radio England en Britain Radio. Twee projecten die eerder dramatisch, dan wel succesvol waren. Filip van Molle zet in een boeiend verhaal alle ontwikkelingen rond Swinging Radio England voor ons op een rij.

City presteerde verre van slecht, Radio Scotland en Radio 270 profileerden zich als regionale initiatieven. Ondanks het fenomenale succes van Radio London verschilde de leiding van de zeezender intern grondig van mening. Het gekibbel leidde niet alleen tot een breuk binnen de directie maar ook tot een financiële kater.

Make Radio Great Again  

Don Pierson, oprichter, drijvende kracht en één van de voornaamste investeerders in 1964, stak zijn ongenoegen over de koers van Big L – zoals het station ook werd genoemd – nauwelijks onder stoelen of banken. Als volbloed Amerikaan, hij was ooit burgemeester van het Texaanse stadje Eastland, vond hij het format té Europees. Nochtans kwamen overzeese muzikale trends ruimschoots aan bod. 

Elvis, Sinatra, Motown en Atlantic vonden als voorhoede van baanbrekende stromingen snel hun weg naar de luisteraars en het platen kopende publiek. De vormgeving en de presentatie van de programma’s daarentegen stoorden ook Tom Danaher en Bill Vick van de bestuursraad mateloos. Hun visie zou zich vertalen in een grootschalige reactie. En dat ging snel.

De foute voorbereiding

‘Pier Vick Limited’ werd opgericht en trok z’n kantoren op ter hoogte van het nummer 32 in de Londense Curzon Street. Bijna recht tegenover de kantoren van… Radio London. De aanwervingen volgden elkaar in razend tempo op. Met als meest opvallende, de dubbele functie van Jack Curtis: projectcoördinator en tevens algemeen directeur.

Hij werd het meteen van twee radiostations die vanaf één en hetzelfde zendschip hun publiek zouden gaan zoeken. Britain Radio zou samen met Swinging Radio England de immens populaire concurrentie te lijf gaan. Het duo wilde zonder meer de inmiddels sterk gevestigde hiërarchie onderuit halen. 

De aanwerving van reclame-agenten die zich gingen focussen op de vele bioscopen, moest via dochteronderneming ‘Radiovision Broadcasts International’ tot een snelle verkoop van radio-advertenties leiden. Achteraf bekeken een vergissing. Op basis van alsmaar aanzwellende geruchten belegden de initiatiefnemers op 20 april 1966 een persconferentie.

Grootheidswaanzin?

Het plan was inderdaad ongezien: twee stations vanaf één zendschip: Swinging Radio England op 355 meter (845 kHz) en Britain Radio via 227 meter (1320 kHz). Het aangekochte schip, de ‘Olga Patricia’ was onder haar nieuwe naam ‘Laissez Faire’, via het Panamakanaal naar Biscayne Kayne, Miami, verhuisd voor transformatie tot zendschip. 

Werden geïnstalleerd: twee zenders van Continental Electronics met telkens een vermogen van 50 kW, twee aparte studio’s, een nieuwskamer en een mast van 49 meter. Alles gebeurde in ijltempo. De Caroussel automaat, vergelijkbaar met een jukebox, maar met tape cartridges, kon muziek naadloos met reclame en tijdcontroles combineren. 

De antennes, die de voor- en achtermast koppelden, vormden het ultieme sluitstuk. Het signaal dat ze zouden uitsturen, moest het jeugdige antwoord worden op de ‘ouderwets klinkende concurrentie’. Ambities alom dus.

Beginnende ellende

Als ankerplaats werd gekozen voor Harwich, een havenstad in het graafschap Essex aan de oostkust van Engeland, aan de monding van de rivieren de Stour en Orwell. Maar nog voor het anker werd gedropt, doken ernstige technische problemen op. Er volgde een tussenstop in de haven van Lissabon-Portugal om de problemen op te lossen. Maar door een communicatiefout daagde de aangezochte technicus niet op.

Twee weken later werd het anker alsnog gedropt bij Harwich en verrichtte een technisch team de definitieve herstellingen op zee. Het lange wachten werd eindelijk op 30 april 1966 beloond met de eerste testuitzendingen (fragment hieronder). Op 3 mei volgden de eerste gesproken interventies. Een klacht van de Italiaanse regering vanwege het storen van de publieke omroep Roma 2 leidde tot een frequentiewissel. 

Swinging Radio England met 55 kW verhuisde naar 227 meter. Britain Radio vervolgde, zij het met een tot 11 kW verminderd vermogen tijdens de nachtelijke uren om verdere heibel te vermijden, op 355 meter.

US  versus Europe

Intussen waren ook dj’s aangeworven: Ron O’Quinn werd programmaleider. Rick Randall, Jerry Smithwick en Larry Dean kwamen uit de Verenigde Staten. Ze legden hun Engelse en Australische collega’s het ‘Boss Format’ uit. Eerder was dit door Bill Drake – in 1965 – bij KJH in Los Angeles gelanceerd. Colin Nicol, Graham Gill, Johnnie Walker, Roger ‘Twiggy’ Day, Phil Martin en Brian Tylney wisten aanvankelijk niet wat ze hoorden. 

Korte en snelle aankondigingen doorspekt met de nieuwste hitparade releases, slogans en de beroemde maar te vaak herhaalde jingles van het PAMS pakket nummer 27, beter bekend als ‘Jet Set’. De professionele vormgeving inspireerde prompt talrijke handige jongens (bij de concurrentie) om, mits enig knip- en plakwerk, de naam van hun radiostation toe te voegen. Deze ‘piraterij’ bezorgde de advocaten in Dallas kopzorgen. Radio Caroline-eigenaar Ronan O’Rahilly werd juridisch op de vingers getikt omdat dj Emperor Rosko, die zich net iets te veel had ‘geamuseerd’. 

In het Londonse ‘Park Lane Hilton Hotel’ vierden de initiatiefnemers, met de nodige pracht en praal, de (gewaagde) lancering van Swing Radio England en Britain Radio. Diverse sterren werden opgetrommeld. De rekening van om en bij de 100.000 pond (115.770 euro) bleef onbetaald. Een rechtbank zou in 1972 de factuur laten vereffenen. 

Cultuurverschillen

De stijlbreuk met de concurrentie vergrootte de conflicten waardoor de toekomst van Swinging Radio England, na de officiële start op 18 juni1966, in een lastig vaarwater belandde. Bovenop de slechte verstandhouding onder de medewerkers bleek dat het Verenigd Koninkrijk en zeker de adverteerders, niet overtuigd waren. 

Dit ondanks net geen 2,3 miljoen luisteraars voor Swinging Radio England en 778.000 liefhebbers voor Britain Radio dat gebruik maakte van de ‘Smart Series’ jingles van PAMS. Zelfs een ultieme poging om het belabberde imago op te poetsen met ‘That Man’ promo’s, gebaseerd op het thema van de toen populaire TV-reeks ‘Batman’, geproduceerd door Spot Communications, bracht weinig tot geen soelaas.

Het fatale moment

Een nieuwe tegenslag volgde in september 1966 toen het Amerikaanse team werd ontslagen. Ze lieten niet na om hun Engelse collega’s ’totale incompetentie’ te verwijten. Bovendien werden commerciële contracten door ontevreden klanten niet meer verlengd. Om de onderneming van de totale ondergang te redden, werd een landelijke tournee met diverse artiesten georganiseerd. 

Crispian St. Peters, The Small Faces, Neil Christian, Dave Berry en Wayne Fontana zorgden voor een aantrekkelijke affiche. Helaas, na twee edities in London bleef de belangstelling voor ‘Swinging 66’  ver onder de verwachtingen. Gevolg: 17.000 pond (19.680 euro) verlies. Een zoveelste verkeerde inschatting van de markt. Dit terwijl Schotland en Noord-Engeland onontgonnen terrein bleven.

Alles dan toch Dol Fijn? 

Na weken van speculaties over het ondermaatse rendement viel op 13 oktober 1966 de beslissing om Swinging Radio England op te doeken. De vrijgekomen frequentie werd ingenomen door Radio Dolfijn dat even later werd omgedoopt tot Radio 227. Jos van Vliet en Tom Collins waren er voor het eerst te horen. Een zekere Reinhard Lodewijk den Hengst uit het Nederlandse Boskoop werd na een sollicitatiegesprek door programmaleider Tony Windsor aan de groep gevoegd. 

Op zoek naar een ronkende radionaam werd voor hem gekozen voor de samentrekking van het sigarettenmerk Lexington (Lex 25) en die van de vroegere Amerikaanse president William Harding. De ‘geboorte’ van de toekomstige mediaondernemer Lex Harding was een feit. Een maand later kreeg Radio Veronica er onverwacht een Nederlandstalige concurrent bij. 

Het laatste hoofdstuk

Een krachtige storm met windkracht 9 zorgde op 22 februari 1967 voor enorme schade aan boord van het zendschip waardoor Britain Radio uit de lucht verdween. De ‘Laissez Faire’ vertrok op 7 maart 1967 naar de scheepswerf van Wijsmuller in Zaandam. Tijd voor een doorgedreven opknapbeurt. ‘Pier Vick Limited’ ging op 14 februari 1967, met een schuldenlast van 1,16 miljoen euro, in vrijwillige vereffening en werd op 1 mei 1967 bankroet verklaard. 

Maar daarmee was de kous echter nog niet af… 





Foto 1: Zendschip Laissez Faire (Archief: RadioVisie)
Foto 2: Zenders Laissez Faire (Copyright: Joseph Verbeke / OEM)
Foto 3: Johnny Walker en de carrousel (Archief: RadioVisie)
Foto 4: Errol Bruce in de SRE studio (Archief: Pirate Radio Hall of Fame)
Foto 5: Tom Collins Radio Dolfijn (Archief: RadioVisie)
Foto 6: Zendschip Laissez Faire (Copyright: Jac de Nijs)

Video 1: Swinging Radio England video (Copyright: Lion Keezer)
Video 2: Swinging Radio England panel RadioDay 2007 (Copyright: Ben Meijering)

Bron/tekst: Filip van Molle (met dank aan Filip en RadioVisie) / MediaPages