 In 1973 werd de Dik Voormekaar Show voor het eerst uitgezonden op de zeezender Radio Noordzee. Andre van Duin was de presentator van het programma en de techniek werd gedaan door Radio Noordzee technicus Ferry de Groot. Op dit moment staan Andre van Duin en Ferry de Groot in het theater met de Dik Voormekaar Show. Jelle Boonstra sprak in maart 2008 met Ferry de Groot, waarbij uitgebreid wordt ingegaan op de Noordzee periode.
BOEZEMVRIENDEN VAN DE DIK VOORMEKAAR SHOW
Tekst: Jelle Boonstra / Nieuwsdienst De Stentor - Foto: Deen van Meer
"Moeder, ik wil bij de revue", zong Wim Sonnevelt ooit. Bij Ferry de Groot (59) is die drang nooit opgekomen, geen seconde had hij de ambitie in zijn leven. Toch zit hij er middenin. Met boezemvriend André van Duin voert hij dagelijks en stukje Dik Voormekaar show op voor zalen met schaterende mensen. De afgelopen weken deden ze Carré. In mei (en in december) volgt de RAI, geen zaal nog groot genoeg om de stormloop op de kaartjes op te vangen.
Een scène uit het gewone leven. De Groot staat op de stoep bij André van Duin aan de Keizersgracht om wat dingetjes door te spreken. Ferry: "André heeft zo'n cameraatje om te zien wie er is. Ik sta in de stromende regen en bel aan. Roept hij door de intercom: wachtwoord! Ik: sinaasappel. Hij: fout! Ik: grasmaaier. Hij: fout! ondertussen regent het keihard door. Ik: grensrechter. Hij: fout! Ik: "Wanneer doe je gvd die kolere deur nu eens open!" Hij: "Goed! En buzzzzzz gaat de voordeur".
Ook in de dagelijkse omgang lijkt de conversatie tussen André met Ferry de Groot vaak uit de Dik Voormekaar show te komen. "Het gaat vanzelf, of het buiten ons om ontstaat", zegt Ferry de Groot ('meneer de Groot' voor de fans) aan zijn keukentafel in Nunspeet. Het was januari 1973, hijzelf was 24, toen komiek/platenartiest André van Duin op Radio Noordzee een zondagprogramma ging maken. Ferry werd hem toegewezen, als technicus met een reputatie van rare grappen en leuke montages. Een Amsterdammer met een Rotterdammer, zou dat goed gaan? "Ik keek enorm tegen André op, we toerden in zijn Mercedes door de omgeving en dat was de voorbereiding van het programma. Hij was de ernst van de omroep gewend, maar dit was zeezender Noordzee, waar de schaar met plakband in de muur was gestoken." Een losse sfeer, een baldadig oog naar het gezag - ach ja, de jaren zeventig. Noordzee hoorde bij het Strengholt-concern en elke maand kwam algemeen directeur Guus Jansen zelf het radiospotje inspreken met de inhoud van Eigen Huis, een blad uit de uitgeverij. "Hij sliste als een gek: vanaf woensssdag in de kiosssk. Als-ie weg was dupliceerde ik een paar keer de 'sss' en die plakte ik ertussen: zo sliste hij op de zender nog veel meer. Dat was aan André goed besteed."
Het was aanvankelijk zoeken naar de vorm, die kwam in aflevering elf toen Dik Voormekaar werd geïntroduceerd, presentator van het Hobbykwartier, waarbij dingen almaar instortten, omvielen of onderliepen, dankzij de geluidsplaten uit de discotheek. Dik Voormekaar bleek de spil waar alles soepel omheen draaide. In aflevering twaalf is te horen hoe de definitieve klik tussen presentator en technicus ontstaat. "Zet effe een plaatje op', roept van Duin halverwege. Dan klinkt het geluid van een naald die op de plaat wordt gezet en een enorm geruis. Van Duin zegt verbaasd: "Maar je moet 'm eerst wel uit de hoes halen!" In zijn lach klinkt het besef door: die goser is net zo gek als ik.
Ferry kreeg een eigen hoekje: de dertig seconden van meneer De Groot en werd weergaloos populair - tot leedwezen van de directie die vond dat technici anonieme dienaren van de DJ's moesten zijn. Er kwamen conflicten, Van Duin ging reclamespots parodiëren en trad daarmee de wet van de commerciële radio met voeten ('geef nooit commentaar op reclamespots'). Toen ze in oktober een honden-dressuurnummer deden met Tony, John en Guus als de hondjes (de voornamen van de Noordzee-directie) was de maat vol. John werd een stiekem bijtertje genoemd, een sneer naar de strenge directeur John de Mol sr. "Toen was ons programma over." Ferry werd gedegradeerd, stapte op, verhuisde naar de Veluwe, waar hij correspondent werd van de Zwolse Courant (op een witte brommer) tot Van Duin hem in 1974 belde: de NCRV wilde de Dik Voormekaar op de radio. Doe je mee? Ferry haakte in en vond bij de publieke radio weldra ook een ander emplooi: hij ging naar de sportafdeling en werd bij NOS radio uiteindelijk verantwoordelijk voor de Tour, WK's, Olympische spelen en Langs de Lijn, en baas van sportverslaggevers als Jack Chappel en Jack van Gelder.
Vorig jaar verviel z'n functie bij de stoelendans waar elk bedrijf en elke instelling periodiek zo dol op is. "Ik kon solliciteren naar een functie onder m'n niveau of vaag chefje worden in een kantoortje. Chef frisse lucht. Daar had ik geen zin in". Hij moppert en schampert niet - de NOS heeft alles gedaan om hem binnenboord te houden, maar het is voorbij en het voelt het raar om sport op de radio te horen en daar niets meer mee te maken te hebben. Hij is man niet naar verveling. Doktert inmiddels een toerspel uit op het internet, waar grote bedrijven met eigen prijzen kunnen deelnemen en maakt een hoorspel op CD naar een boek van Carry Slee, met de stemmen van Ron Brandsteder, Govert van Brakel en Dionne de Graaf. De omroepen zenden hoorspelen nagenoeg niet meer uit, een gat in de markt dus, zegt hij (terwijl een schorre elektronische koekoeksklok na elke 3600 seconden van meneer de Groot een nieuw uur wegslaat, ook in zijn eigen leven sloop de meligheid met overtuiging binnen.) Op de laptop zet hij met de ingesproken fragmenten in elkaar. Mooi werk voor in de hotelkamer of in de Landal Greenparks waar het revuegezelschap tussen de verre voorstellingen door als één bonte familie woont. Want de geschiedenis herhaalde zich: van Duin belde vorig jaar of hij meeging met de revue, elke avond tien minuten Dik Voormekaar - voor velen het hoogtepunt van de avond. Het leven on the road blijkt hij veel leuker te vinden dan hij dacht: "Met de technici van de radio had je altijd dat domme gelul, geouwehoer om niks, dat lukt ook goed met de toneelmeesters, wat dat betreft is het leven niet veel veranderd". Wat wél veranderde is de verhouding met Van Duin: "We zijn nog nooit zo intensief met elkaar omgegaan als nu. De mensen snappen dat niet zo, maar we hebben altijd weinig woorden nodig, het loopt gewoon altijd vanzelf, bij de radio-opnamen ook. We hebben twee uitgeschreven grappen, toch gaat de conversatie alle kanten op. We zien elkaar privé ook bijna nooit, lopen geen verjaardagen af. Het kan best zijn dat we elkaar straks een half jaar lang niet eens spreken." En zelfs dan zal het telefoongesprek kort zijn. "Dag Dré, ik ben donderdag in Amsterdam. Mooi. Kom je? Ja. Hoe laat? Vier uur. OK. Dag". Nog korter dan dat laatste mysterieuze telefoontje van negentien seconden tussen Ernest Louwes en de weduwe Wittenberg. Tot z'n verrassing loopt het als een lier op het toneel: "De conversatie ligt min of meer vast, maar soms waaiert het uit. In Heerlen braken ze de zaal af, en dan is het act direct tien minuten langer. Een zaal maakt het gemakkelijker. We zaten altijd met z'n tweetjes in een studio, en vertel je een mopje tegen het raam." Nu stuitert het de zaal door en keert het weerom met een volle lach. Eigenlijk raar, die rolverdeling van hen, op het podium speelde Van Duin altijd de schlemiel, maar bij Dik Voormekaar is De Groot het lullige type - 'daar ben ik so wie so een geschikte man voor'. Dat zorgt trouwens niet voor nog spot dan Frans van Dusschoten of Corrie van Gorp op het toneel moesten verduren, net zo lang tot ze hun tekst vergaten. "Af en toe loopt het wel uit de bocht, want André heeft een computerkistje met geluiden en dan klopt opeens iemand aan, die dan niet binnen komt - en dat zet je op het verkeerde been. Maar het is nooit ongemakkelijk, vergeet niet, ik zit naast iemand met veertig jaar toneelervaring". Hij geniet van de revue, the full monty: muziek, een ballet van dames op hoge hakken en stola's, verkleedacts. Met een succes ook, waar van Duin aan toe was, na de ongemakkelijk dip in de Talpa-tijd. "André is een hele lieve, introverte man. Bepaald niet iemand van: het feest kan beginnen, want ik ben binnen. Als we met z'n allen in zo'n Landal-huisje zitten dan ouwehoert iedereen raak, Ron Brandsteder nog het meest. Lachen geblazen, hij werd in Heerlen geweerd uit het Casino, omdat hij geen legitimatie had. Dan vraag je erom. André zit wat stilletjes in een hoekje, maar je ziet dat-ie geniet. Van het gezelschap, van het succes dat de revue ons geeft". Gefascineerd kijkt De Groot avond aan avond naar de wonderbaarlijke transformatie. "Tussen de coulissen zie je 'm op slag veranderen, de hele motoriek, het gezicht. André van Duin zet zichzelf aan - bijna letterlijk.
De revue heeft Dik Voormekaar nieuwe vleugeltjes gegeven. Een tv-versie ligt in het verschiet, er zijn proefopnamen gemaakt voor een hele reeks in 2009. Maar hoe maak je van een succesvol radio-programma een leuke tv-show? In 1982 maakt de NCRV al een tv-versie met schuimrubberen poppen die een wat heen en weer bewogen terwijl de geluidsband met dialogen werd afgedraaid. Dat moet anders, ze komen nu herkenbaar in beeld en willen het programma ook zonder hulp van buitenaf gaan doen."We zijn allebei perfectionist. Met Animal Crackers luisterde het zo nauw dat we dingen soms dertig keer overdeden. Als je met technici werkt, is je bedoeling nauwelijks over te brengen, dan ga je compenseren, zeg je na tien keer: zo is het wel goed. Er moeten geen mensen bij zijn. Laatst stapte Joop v/d Ende bij zo'n proefopstelling voor tv binnen. Die lacht dan net op het verkeerde momenten en geeft wat adviezen, waarvan je denkt: mooi, maar wat moeten we ermee? Als je het op eigen instinct doet, wordt het beter, de karakters zitten zo in ons bloed. We praten er altijd in de derde persoon over: dat zou Ome Joop nooit zeggen, of: dat moet je de Groot niet laten doen. Eén probleem is al ontdekt: "je kunt niet improviseren voor tv. Er moet een script zijn voor de beeldwisselingen". Maar een uitgetikt script doodt alle creativiteit. Vandaar de volgende aanpak: eerst freewheelen, dat opnemen en laten uittikken om het als tv-script gebruiken." Een nieuwe dimensie daagt aldus voor Dik Voormekaar, van radio via theater naar de televisie. 'Koekoek', zegt de schorre klok vermaal. Theater en plicht roepen. De Groot lacht: "Ik had ze voor gek verklaard als ze bij Noordzee hadden gezegd: over 35 jaar staan jullie met hetzelfde kunstje in Carré".
Ferry de Groot (links): "Als je het op eigen instinct doet, wordt het beter". (Foto: Deen van Meer)
|
