 Hans Knot neemt ons in de serie "Muziek & Media Herinneringen" telkens terug naar één jaar uit de geschiedenis en bespreekt dan de belangrijkste gebeurtenissen uit dat jaar op muziek- en media gebied. Deze keer neemt Hans ons mee terug naar het jaar 1962 met onder andere: een goed jaar voor Radio Veronica, luisteren naar Radio Luxemburg, de stranding van Radio Uilenspiegel, en het succes van Cliff Richard.
MUZIEK, MEDIA EN ANDERE HERINNERINGEN AAN 1962(2)
Tekst: Hans Knot
In deze aflevering wil ik eerst de pen in handen geven van iemand die reageerde naar aanleiding van eerdere publicaties in de serie muziek, media en andere herinneringen. Frank van Heerde volgt de radio en muziekwereld intensief als het gaat om de jaren tot en met 1967. Frank reageerde naar mij, door eigen herinneringen neer te zetten, die ik graag mee neem in deze aflevering. ‘1962 was voor mij vooral een muzikaal jaar. Ik zat toen op de ULO in Hilversum. In de wereld was er veel aan de hand. Hiervan is mij de Cuba crisis het meeste bijgebleven. De zogenaamde ‘Koude Oorlog’ was in volle gang en we werden daar eigenlijk dagelijks in de media aan herinnerd. De Verenigde Staten hadden ten westen, zuiden en oosten van de toenmalige Sovjet-Unie in diverse landen militaire bases liggen. Hiermee hoopte men de opmars van het communisme tegen te kunnen gaan. Als reactie op deze Amerikaanse initiatieven richtte de Sovjet-Unie onder meer een raketbasis in op het eiland Cuba, destijds een groot bondgenoot van de Sovjet-Unie. Het eiland Cuba lag erg strategisch en van daaruit kon Amerika door de Sovjet Unie goed worden bestookt.
In de maand oktober 1962 gelastte de toenmalige president John F. Kennedy de verwijdering van deze raketten en er kwam een fysieke blokkade van Cuba. Een kernoorlog leek zeer nabij. Op elk uur van de dag waren er via de radiostations Hilversum I en II nieuwsberichten te horen, iets dat in 1962 zeer ongebruikelijk was. Je voelde de dreiging voor de gehele wereld. Na enkele dagen van dreigementen haalde de wereld opgelucht adem toen premier Croetsjov uiteindelijk inbond en besloot de raketten uit Cuba te laten verwijderen.Welk wisselgeld de regering van de Verenigde Staten hiervoor betaalde werd niet helemaal duidelijk. Maar we waren al lang blij dat het gevaar voor een eventuele Derde Wereldoorlog was afgewend.
Een andere gebeurtenis in het jaar 1962 was de treinramp bij Harmelen in de provincie Utrecht, die in de maand januari plaatsvond, waarbij zeer veel slachtoffers waren te betreuren. Het jaar was nauwelijks een jaar oud toen op 8 januari rond twintig na negen in de ochtend de stoptrein vanuit Woerden richting Amsterdam reed. ondermeer ging de trein op de splitsing bij Harmelen een stuk over het tegengestelde spoor om de wissel naar Breukelen te nemen. De vertraagde sneltrein Utrecht-Rotterdam, die op hetzelfde spoor aan kwam rijden miste, onder andere door de dichte mist, een geel waarschuwingssein en kwam met grote snelheid op het rode sein aanrijden. Op dat moment bevonden de treinstellen richting Breukelen zich juist op het wisselstuk. De zware locomotief van de sneltrein kon niet meer tijdig voor het rode sein stoppen en boorde zich met een snelheid van liefst 107 km per uur in het lichte stoptreinmaterieel. Beide machinisten kwamen om het leven en liefst 93 mensen vonden de dood, terwijl er ook nog eens 52 passagiers met de nodige verwondingen in de diverse ziekenhuizen in de wijdde omgeving dienden te worden behandeld. In de kranten zag je foto's van de toegedekte doden, die naast de spoorrails waren gelegd. De radiostations Hilversum I en II programmeerden treurmuziek, maar Radio Veronica draaide gewoon haar normale programma’s af. Hierover werd destijds grote schande gesproken.
Bij Radio Veronica verweerde men zich met de mededeling dat men geen treurmuziek aan boord had. Maar het station beloofde een volgende keer beterschap en het goede voorbeeld van Hilversum te zullen volgen. Die volgende keer kwam in het najaar van 1962, bij het overlijden van prinses Wilhelmina. Ook Veronica had toen treurmuziek aan boord, terwijl er bij herhaling een boodschap werd uitgezonden dat er wegens het overlijden van de voormalige koningin geen normale programmering werd uitgezonden.
Aan de andere kant was 1962 een goed jaar voor Radio Veronica. Er werd steeds meer naar
de 192 meter geluisterd en het station draaide voor het eerst met winst. Toch waren er de nodige problemen want de reikwijdte van de zender was niet groot genoeg. Vooral ten oosten en zuidoosten van de Randstad werd het signaal snel zwakker en had men niet de gewenste aantallen luisteraars die men verwacht had. Maar in die gebieden luisterde men toch al meer naar de Nederlandstalige uitzendingen van Radio Luxemburg, die waren te ontvangen op de 208 meter. Dit station kwam bij ons in Hilversum overdag matig door en op de kleinere transistorradio's zelfs helemaal niet. Maar 's avonds was het feest bij de uitzendingen van het Engelstalige Radio Luxemburg. Het signaal was dan veel sterker ondanks de fading. Maar die fading hoorde er gewoon bij. Daar was je volkomen aan gewend geraakt. Met hetgeen de Engelsen aan muziek brachten zat je als tiener wel goed.
 Overdag moesten de tieners in Nederland het hebben van enkele Veronica programma’s die op hun luistergroep waren gericht, en uiteraard van het VARA programma ‘Tijd voor Teenagers’, dat toen nog gepresenteerd werd door Dick Duster. En als tiener had je op de zondag eerst het programma ‘Tiener Topper Tijd’ op de Nederlandstalige service van Radio Luxemburg en daarna in de middaguren het programma ‘Pick of the Pops’ op ‘BBC Light’ via de langegolf, een programma dat ook via de Draadomroep in de meeste gemeenten van Nederland was te beluisteren.
 Net als de Hilversumse radionetten richtte Radio Veronica zich in 1962 vooral op het hele gezin, maar dan uiteraard alleen muzikaal. Er waren in die tijd op Radio Veronica nog lang geen nieuwsberichten. En het succes van Radio Veronica was niet onomstreden. Velen zagen het station nog steeds als iets illegaals. Het Koningin Wilhelmina Fonds weigerde in eerste instantie om die reden zelfs een gift van de directie van Radio Veronica, die vaak charitatieve doelen met financiële hulp ondersteunde.
 Maar tijdens de landelijke televisie actie ‘Open het Dorp’ dat werd gepresenteerd door Mies Bouwman en tot doel had een aangepast dorp voor gehandicapten in de omgeving van Arnhem te bouwen, kweekte de toenmalige programmaleider van Radio Veronica, Tony Vos, ten overstaan van half Nederland veel goodwill met een gift namens de Veronica directie. Radio Veronica zond in 1962 haar programma’s dagelijks uit van 8 uur in de ochtend tot 8 uur in de avond, maar de uitzendingen waren in het najaar in de loop van de middag en de vroege avond gestoord door interferentie van een Zweedse station en ook door een in kracht variërende zoemtoon. Deze was soms zo sterk dat je Radio Veronica er nauwelijks meer bovenuit hoorde. Alleen de ‘diehards’ bleven dan nog gewoon doorluisteren. In januari 1963 was de zoemtoon ineens verleden tijd.
Zoals gezegd luisterden de muziekliefhebbers in het oosten en het zuiden van het land vaak naar de Nederlandstalige uitzendingen van Radio Luxemburg. Die waren in de ochtend te horen. 's Middags werd het Duitstalig programma uitgezonden. Het Duitse programma begon altijd op de klanken van het orkest van Leroy Andersen met ‘Belle of the ball’. Radio Luxembourg zond hetzelfde programma ook uit via de Korte Golf (49,26 meter), maar daar werd in Nederland niet zo veel naar geluisterd. In navolging van Radio Veronica kwam er in het najaar van 1962 ook een zeezender voor de Belgische kust, Radio Antwerpen vanaf het zendschip de Uilenspiegel. Maar dit station was maar een kort leven beschoren want de Belgen kwamen al gauw met een anti zeezenderwet, die al op 1 januari 1963 van kracht zou worden. Kort daarvoor strandde het zendschip echter in een vliegende storm op de kust bij Cadzand. Het wrak bleef daar jaren liggen. In Hilversum waren de programma's van Radio Antwerpen matig te ontvangen. Muzikaal gezien was Radio Veronica een beter station.
Tot slot nog iets over het weer in het jaar 1962. Het voor- en najaar bracht het weer dat men in de zestiger jaren in Nederland kon verwachten, al was er in de maand november al wel een opvallend koude periode. De zomer was uitgesproken slecht met veel kou, wind en regen. En de maand december vormde de opmaat voor wat de strengste winter van de eeuw – tot op dat moment - zou worden. Begin december 1962 kondigde ‘Koning Winter’ zich al aan met vorst en mist. In Londen waren er ook doden te betreuren tengevolge van de toen heersende smog. Halverwege de maand december namen oceaandepressies het heft in handen met veel regen en wind. Maar op donderdag 20 december kwam er een vorstinval die de volgende dag al weer voorbij was. Op zaterdag 22 december kwam de vorst in alle hevigheid terug met op zondag 30 december een sneeuwstorm. Van die hele winter heb ik dagelijks in een boek de weerberichten bijgehouden. Achteraf gezien dus een unieke periode. Dat waren uit de losse pols enkele van mijn herinneringen uit het jaar 1962.’
Heerlijk om een lezer te hebben, die op deze manier ook zijn eigen steentje wil bijdragen aan de herinneringen over Media, Muziek en andere zaken voor het nageslacht te bewaren. Een grote dank is op zijn plaats Frank. En andere bijdragen zijn op
Dit e-mailadres is beschermd tegen spambots. U heeft Javascript nodig om het te kunnen zien.
altijd welkom.
 Als we anno 2005 de wekelijkse was doen, wordt dit in Huize Knot door zowel mijn vrouw als ik gedeeld. Hup, de was even uitsorteren en in bepaalde ‘te wassen soorten’ onderverdelen, het eerste de kookwas en de machine maar aanzetten op de juiste temperatuur en in een bepaalde tijd doet de machine al het werk en is het een kwestie van overgooien in de droger en na enige tijd opvouwen maar. Dat was in 1962 hele andere koek. Ik denk dat mijn ouders enige jaren daarvoor al waren overgestapt van het was koken en het zelf slingeren van de was naar de eerste echte wasmachine, van het merk Hoover. Als je nu een zelfbediening binnenloopt zie je tal van vloeibare, compact en normale wasmiddelen, waarbij voor de niet kenner het zeer moeilijk is om een keuze te maken. Neem ik nu wel die goedkope of laat ik me meesleuren met het middel dat altijd zo wordt gepusht via de televisie?
 In 1962 was er echt niet zoveel keuze en bovendien alleen leverbaar in poedervorm terwijl er zeker de nodige wasjes werden gedaan met gebruik van blokken Sunlight zeep. Merken die bij mij zo in gedachten terugkomen als het ging om wasmiddel in Huize Knot waren Castella, Klok en Sunil. Maar met het gebruik van de waspoeders diende moeder de huisvrouw wel degelijk bewerkt te worden want met de nieuwe Sunil behoefde ze niet meer te bleken dan wel te blauwen en dus minder te spoelen en te wringen. Op die manier bespaarde het wasmiddel haar meer tijd maar bovendien ook het wasgoed dat door de minder intensieve manier van behandelen minder had te lijden. Maar als gebruikelijk in die tijd werd door de fabrikant toch weer het belerende vingertje opgeheven getuige de tekst in de advertenties van de fabrikant ´De was is iets wat je niet met de franse slag kunt doen, niet wilt doen. Daarvoor is het resultaat te belangrijk. Sunil dus! Héérlijk gezicht, de strálend witte lakens, héérlijk gevoel straks, dat kraakheldere bed!’
 En de huisvrouw was het ‘object’ voor de reclamemakers. Want tal van adverteerders koesterden in de advertenties de huisvrouw. Immers was zij de beslisser voor wat er in huis werd gehaald en om deze reden mocht ze bij tijd en wijle ook wel eens beloond worden voor al haar werk. Voor de liefhebbers van een dik stuk Verkade Chocolade hadden de ‘jongens’ van het reclamebureau een prachtige tekst verzonnen: ‘Tussen afwas en strijken.tussen het winkelen en koken.. kortom, op alle momenten, dat u even wilt bijkomen en nieuwe moed verzamelen…geniet dan van een lekker stuk Verkade chocolade. Dat geeft nieuwe energie, ontspant de spieren, verkwikt op slag. Daarom: op de keukenplank of in de provisiekast altijd zo’n royaal Verkadeblok.
 Het is net alsof je een kindje van drie jaar beloond nadat je hebt afgesproken dat de kinderklok op zeven uur is gekomen het pas tijd is om op te staan, hij/zij een verrassing krijgt! Maar chocola was ook toen in 1962 een belangrijke manier om ‘te verdienen’. Kwatta mannetjes komt bij me op maar ook zondagochtend naar Opa en Oma en het Noorderstation in Groningen waar je in puur en melk Bros chocolade kon kopen. Wat te denken van de verrukkelijke melk hazelnootjes die we konden kopen bij de winkels van Jamin. Op de Korreweg, schuin tegenover de Kapsalon Knot, was een winkel van Jamin (daar zit de schimmel in) die door mijn tweelingbroer gedurende enige maanden werd bezocht als opvulhulpje. Hij was te verlegen om van die hazelnootjes mee te nemen. Wel waren, zo herinner ik me, van die heerlijke pure karamels te kopen. Een stoep terug was de Banketbakkerij Doesburg. Zoals de Bosschenaren de Bossche Bollen hebben, had de firma Doesburg ‘Martinitorentjes’. Kleine koekjes in de vorm van de één na grootste toren van Nederland. Ordinaire roomboter zandkoekjes maar wel een trekkertje. Wat ze ook uitstekend konden bakken waren de door mijn moeder geliefde ‘nogatientjes’.
Onze familie vertrok in 1969 van de Korreweg naar de Goudlaan in Groningen, waarover binnenkort meer. De firma Doesburg was al eerder vertrokken. Eigenlijk heb ik naar al die decennia niets meer te zoeken op de Korreweg maar gek genoeg hebben mijn vrouw Jana en ik de laatste vier jaren een uitstekende afhaal Pizzeria gevonden en laat die eigenaar nu in het pand Banketbakkerij Doesburg, gelegen op de hoek Korreweg en de Ambonstraat, zitten. De zeer goede bakker vertelde me een paar jaar geleden dat hij de oude kneedmachine in hergebruik had genomen, terug gevonden nadat hij een muurtje had weggebroken. Eerst mijn moeder met ‘klasse nogatientjes’ nu 35 jaar later mijn vrouw Jana met ‘klasse Pizza Hawaï’
 In de Libelle, toen ook al het blad voor de huisvrouw, was een opmerkelijke serie verhalen te leven over het razendsnelle succes van Cliff Richard, ontdekt door George Ganjou in een bioscoop met de naam Gaumont in de wijk Shepperd Bush. Een wijk die je heden ten dage niet zomaar in gaat. George zat weg te zakken van de slappe optredens die hij als artiest scout bijwoonde, eind jaren vijftig. Totdat Cliff en zijn Drifters opkwamen en hij meteen klaarwakker was.
 De volgende dag ging hij al naar Norrie Paramor om ook eens spoedig de band te beluisteren. De vulpen voor een contract bij Columbia was snel getrokken waarna de daarop volgende jaren het succes naar ‘Move it’ heel snel ging en de lezeressen van Libelle weg konden zwijmen bij het succesverhaal van de jonge Harry Webb die van ‘vijf tientjes per week’ in een paar jaren kon groeien naar tien mille in de week. Zelfs een nieuw huis voor vader en moeder gaf hij cadeau, ter waarde van 70.000 gulden, een heel hoog bedrag in die tijd. De lezers van Libelle konden niet vermoeden dat dezelfde Cliff anno 2005 nog steeds per geproduceerde CD meer dan 1,5 miljoen exemplaren world wide verkoopt en bovendien als artiest het grootste aantal hits in Nederland scoorde.
 Tenslotte even iets over de invulling van het Grand Gala du Disque. In 1962 was er andermaal een aflevering, die in het begin van het nieuwe televisieseizoen in het najaar werd uitgezonden. Samenstelling was als vanouds in handen van Willem ‘O’ Duys. Hij haalde een mooie variatie aan artiesten bijeen, waarvan je anno 2005 niet zou kunnen voorstellen dat ze met elkaar in een programma zouden staan. Het orkest werd begeleid door Jos Cleber, een naam die destijds in veelvoud als begeleider van orkesten op de radio was te horen, gelijk aan die van Dolf van der Linden. Conny Froebess was overgekomen uit Duitsland, terwijl onze eigen Conny Stuart haar rol mocht spelen, maar ook Johnny Hoes en Russ Conway gaven acte de présence.
 Rond Conny Froebess was er nog een kleine rel omdat ze niet met het orkest mocht optreden met haar vaste begeleider, Kurt Edelhagen. Deze kwam volgens de organisatie veel te laat in ons land aan, waardoor zijn kansen verkeken waren. Een traan werd gelaten door Conny alvorens uiteindelijk het podium te betreden. Uit Amerika kwam Vince Taylor, Frankrijk leverde Les Compagnons de la Chanson en Engeland Edmundo Ross.
 Klassiek werd er gezongen door Rudolf Shock en Nederland zag ook haar eigen Anneke Gröhnloh, Wim Sonneveld en de Padre Twins. En ik kan me niet anders herinneren dat het, uitgezonderd het geluid van de televisie, heel stil was in de huiskamer.
Gebruikte literatuur en archieven:
Libelle Jaargang 1963
Muziek Parade 6e jaargang nummer 68, november 1962
Internet research
Persoonlijk archief auteur. |
